Welke invloed heeft een monopolie op bedrijven en consumenten?

Als enige aanbieder van een product of dienst hebben monopolies geen concurrentie en geen prijsbeperkingen. Monopolies gebruiken patenten, fusies en overnames om dominantie in de sector te verkrijgen en markttoegang te voorkomen. Als monopolies niet worden gecontroleerd en niet worden gereguleerd, kunnen ze nadelige gevolgen hebben voor bedrijven, consumenten en zelfs de economie.

Prijs, vraag en aanbod

Het potentieel van een monopolie om de prijzen voor onbepaalde tijd te verhogen, is het meest kritieke nadeel voor de consument. Omdat het geen concurrentie heeft in de industrie, is de prijs van een monopolie de marktprijs en is de vraag de marktvraag. Zelfs tegen hoge prijzen zullen klanten het goed of de dienst niet kunnen vervangen door een goedkoper alternatief.

Als enige leverancier kan een monopolie ook weigeren klanten te bedienen. Als een monopolie weigert een belangrijk goed aan een bedrijf te verkopen, heeft het het potentieel om dat bedrijf indirect te sluiten. Als de leverancier aan consumenten verkoopt, kan hij weigeren gebieden te bedienen met een lager winstpotentieel, wat een regio verder zou kunnen verarmen.

Natuurlijke monopolies kunnen de kosten verlagen

Een natuurlijk monopolie, zoals het water- en rioleringssysteem, kan duplicatie van infrastructuur voorkomen en zo de potentiële kosten voor de consument verlagen. Natuurlijke monopolies die worden gerund door non-profitorganisaties en lokale overheden kunnen het zich veroorloven om de prijzen laag genoeg te houden om diensten te verlenen aan de meerderheid van het publiek. Wanneer monopolies in privébezit zijn van organisaties met winstoogmerk, kunnen de prijzen aanzienlijk hoger worden dan in een concurrerende markt. Als gevolg van hogere prijzen kunnen minder consumenten zich het goed of de dienst veroorloven, wat nadelig kan zijn in een landelijke of verarmde omgeving.

Economische gevolgen van monopolies

Sommigen beweren dat monopolies gunstig zijn omdat zeer winstgevende bedrijven de neiging hebben meer geld in onderzoek en ontwikkeling te pompen. Doordat het monopolie een dominante positie heeft, kan het de risico's van innovatie comfortabel dragen. Een zeer winstgevend monopolie kan echter ook weinig stimulans voor verbetering hebben, zolang consumenten nog steeds aantonen dat ze hun huidige product of dienst nodig hebben. Ter vergelijking: bedrijven in een concurrerende markt kunnen concurreren door wijzigingen aan te brengen in bestaande producten en diensten en door prijzen te verlagen.

Monopolies zorgen ervoor dat er hoge toetredingsdrempels zijn en dus geen meeliften of aanpassingen aan hun huidige patenten. De beroepsbevolking in een gemonopoliseerde industrie kan ook aanzienlijk kleiner zijn dan die van een concurrerende industrie.

Een monopolie ontmantelen

Een optie voor beleidsmakers zou zijn om het monopolie te ontmantelen. Dit kan worden bereikt door het monopolie op te splitsen in twee bedrijven, hun gebundelde producten of diensten op te splitsen of diensten te scheiden in kleinere concurrerende regionale diensten. De opsplitsing van het monopolie zal de toetredingsdrempels voor nieuwe bedrijven verlagen. De nieuwe concurrentie zal uiteindelijk zorgen voor een grotere verscheidenheid aan opties en hoogstwaarschijnlijk lagere prijzen voor consumenten.

In de jaren tachtig bijvoorbeeld ervoer de VS een landelijke deregulering in de telecommunicatie-industrie. Terwijl vier van de zeven "Baby Bells" weer onder de paraplu van AT&T vallen, wordt het uiteenvallen nog steeds als een groot succes beschouwd. De concurrentie in de telecommunicatie-industrie neemt weer toe nu start-ups mobiele technologie gaan gebruiken om de kostenstructuren van de telecombedrijven te verstoren.

Prijzen verlagen met beleid

Een andere optie voor beleidsmakers zou zijn om zich te concentreren op het verlagen van de prijzen in plaats van een monopolie te doorbreken. Regelgevers kunnen prijscontroles instellen, prijsplafonds genaamd, om te voorkomen dat het bedrijf onredelijke prijzen vaststelt. Prijsplafonds zijn een manier om het prijsvoordeel van een monopolie te verminderen, aangezien de prijs daalt tot die van een concurrerende markt. Zodra de concurrentie in de branche toeneemt, kunnen beleidsmakers de prijsplafonds verlagen of verwijderen.

Volgens The Energy Journal hebben alle Amerikaanse elektriciteitsonafhankelijke netbeheerders prijsplafonds. Evenzo kan het vaststellen van prijsregels voor het rendement helpen om kunstmatig hoge energieprijzen te verlagen. De overheid kan er ook voor kiezen om natuurlijke monopolies te nationaliseren om ervoor te zorgen dat de prijzen van nutsvoorzieningen in het belang van het publiek zijn.